IzdvojenoRadio forma

KONJUH PLANINOM NA FILMSKOM PLATNU

Ukoliko ispod svoje fotografije koju ste načinili posjetivši grob Peje Markovića na Konjuhu odlučite napisati ono što ste saznali o njemu na internetu ili u knjigama (koje se nažalost sve manje čitaju), ne bi bilo loše znati i ovo:

OLYMPUS DIGITAL CAMERA, 17.4.2016. (foto: SSB)

Samo dvadeset godina nakon završetka Drugog Svjetskog rata, u produkciji Bosna filma iz Sarajeva a u režiji Fadila Hadžića snimljen je film „Konjuh planinom“. Scenarij su zajednički potpisali Meša Selimović, jedan od najvećih bosanskohercegovačkih književnika inače rođeni Tuzlak i Fadil Hadžić, bosanskohercegovački filmski redatelj i scenarist, dramski pisac, novinar, književnik, publicist, slikar i komediograf, inače rođeni Bilećanin.

Ukratko, priča je to o legendarnoj partizanskoj četi iz Husina, inače povijesno buntovnog sela (vidi: Husinska buna, 21-28.12.1920) koja bije ljuti boj sa ustašama i Švabama. Jedna za drugom u filmu se nižu serije diverzantskih akcija u kojima režiser ne štedi glavne junake. Tako gine i Meša (Boris Dvornik), neustrašivi borac koji se svaku večer iskrada iz odreda i pješači po dvadeset kilometara da bi vidio svoju dragu. A kad je jednog jutra odluči dovesti u partizane herojski gine pokušavajući izvući iz zasjede komandanta Aliju i njegove najbliže saradnike. Kao i uvijek maestralni Boris Dvornik pokupio je naše simpatije. A u filmu je bio i heroj i veseljak koji pjeva uz šargiju:

„…Husino je selo od Hrvata

Eh ustaše, jadna li vam majka

Ako dirneš Srbina nam brata-aaaj

Slogu drže u odredu junaci

Srbin Hrvat i ostali Bosanci… „

Tako gine i Boško (Pavle Vuisić) spašavajuću uplakano dijete ispod ustaškog noža, a tako gine i Pejo Marković, junak kraj čijeg se groba danas rado slikamo. A s kraja oktobra i s početka novembra, znaju Konjuhom zazviždati hladni vjetrovi i oluje, toliko snažno da iz korijenja čupaju i najčvršću floru. Tako je bilo i onog dana kad su partizani nosili mrtvog Peju Markovića nadajući se da je još živ. Taj događaj i taj i takav Konjuh nadahnuli su Miloša Popovića Đurina da napiše legendarne stihove jedne od najljepših partizanskih pjesama, a onda je to veliki Oskar Danon uskladbio. Od tada do danas pjesmu Konjuh planinom pjevaju: Nena Ivošević, Branimir Džoni Štulić i Azra, Bolero, Plavi orkestar i Rade Šerbedžija, operni pjevač Ivica Šarić, djeca na školskim priredbama, planinari, lovci… Svi.

U vrlo potresnoj završnoj sceni u filmu, dok kiša pada i vjetar nesnosno fijuče i vitla uvehlo lišće komandant odreda (Husein Čokić) pjeva pjesmu “Konjuh planinom”. U raku, koju su iskopali bajonetama, partizani spuštaju tijelo rudara Peje Markovića, onako zamotano u vojničku deku, zagrću ga pokislim šakama i na grobu pale rudarsku lampu karabitušu. Pjesma se pojačava, refren nadjačava oluju: Konjuh stenje, ruši se kamenje…

Direktor fotografije je Đorđe Jolić, montažer Zora Branković, muzika Vladimir Kraus Rajterić, scenografija Džemo Ćesović i Vlado Branković. Glavne uloge u filmu igraju: Boris Dvornik, Dušan Bulaić, Husein Čokić, Kole Angelovski, Pavle Vuisić, Sulejman Lelić, Vukosava Krunić.

Film je premijerno prikazan 1966. godine, one godine koja je bosanskohercegovačkoj, a i svjetskoj kulturi, podarila epohalna djela, djela koja su odmah po izlasku postala kanon: „Derviš i smrt“ Meše Selimovića, „Kameni spavač“ Maka Dizdara i „Pobune“ Derviša Sušića.

tekst: Safet Berbić © fotografija: cinesseum

Slično:

Back to top button